කටාර් 2022: අපේක්ෂාවන් සහ සැබෑ යථාර්ථය
ප්රධාන ජාත්යන්තර සිදුවීම් සඳහා සත්කාරකත්වය දරන විට රටවල් විනිශ්චය කරනු ලබන ආකාරයෙහි ඇති සම්පූර්ණ ද්විත්ව ප්රමිතිය (double standard) නොසලකා හැරීම කළ නොහැකි දෙයක් බවට පත්ව ඇත. කටාර් රාජ්යය 2022 ලෝක කුසලානයට සත්කාරකත්වය දුන් විට, බටහිර දේශපාලඥයින්, මාධ්යවේදීන්, ක්රියාකාරීන් සහ විචාරකයින්ගෙන් නිමක් නැති විවේචන එල්ල කළේ ය. එහි මානව හිමිකම් වාර්තා හේතුවෙන් මෙම තරඟාවලියට සත්කාරකත්වය දැක්වීමට කටාර් රාජ්යය නුසුදුසු බව අපට පවසන ලදී. මත්පැන් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් පනවා ඇති සීමා කිරීම් පිළිගත නොහැකි බව ද අපට පවසන ලදී. ශ්රමික ගැටළු හේතුවෙන් ඔවුන්ට එම අවස්ථාව අහිමි කළ යුතු බව ද අපට පවසන ලදී. ලෝකයේ විශාලතම ක්රීඩා ඉසව්වක් සඳහා ගතානුගතික මුස්ලිම් රටක් මුලින්ම සත්කාරකත්වය සැපයීම සම්බන්ධයෙන් ඇතැම් විචාරකයන් අමනාප වී සිටින බවක් ද පෙනෙන්නට තිබුණි. මෙම බලපෑම් කිරීමේ ව්යාපාරය වසර ගණනාවක් පුරා පැවතුණි. ඔබ එකල බටහිර මාධ්ය අනුගමනය කළේ නම්, ලෝක කුසලාන තරඟාවලිය ව්යසනයක් කරා ගමන් කරමින් සිටින බවට හැඟීමක් ඔබට පහසුවෙන්ම ඇති විය හැකිව තිබුණි. 
නමුත් පසුව ඇත්ත වශයෙන්ම තරඟාවලිය පැවැත්වුණි. ක්රීඩාංගණ පිරී තිබුණි, සංවිධාන කටයුතු විශිෂ්ට විය, අපරාධ අනුපාතය අවම මට්ටමක පැවතුණි, එහි වාතාවරණය ක්රීඩකයන්ගේ මෙන්ම රසිකයින්ගේ ද පැසසුමට ලක්විය, තවද නරකම තත්ත්වයක් අපේක්ෂාවෙන් එහි පැමිණි බොහෝ දෙනෙක් පිටව ගියේ පෙරට වඩා කටාර් රාජ්යය පිළිබඳව වඩාත් ධනාත්මක ආකල්පයක් ඇතිවය. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඉන් අදහස් කළේ කටාර් රාජ්යය සර්වසම්පූර්ණ බව නොවේ. කිසිම රටක් එසේ නොවේ. නමුත් තරඟාවලියට පෙර පැවති කතාබහ සහ තරඟාවලිය අතරතුර පැවති යථාර්ථය අතර පරතරය මග හැරිය නොහැකි තරම් කැපී පෙනෙන එකක් විය.
ඇමරිකානු සත්කාරකත්වය සහ මගහැරිය නොහැකි ප්රශ්න
වර්තමානයේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ලෝක කුසලානයට සත්කාරකත්වය දරමින් සිටී, එහෙත් සදාචාරය සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳව ලෝකයට වසර ගණනාවක් තිස්සේ දේශනා කළ බොහෝ දෙනෙකු එම ප්රමිතීන්ම මෙහි දී අනුගමනය කිරීමට කිසිදු උනන්දුවක් නොදක්වන බවක් හදිසියේ ම පෙනෙන්නට තිබේ. මෙය විශේෂයෙන්ම අමුතු දෙයක් වන්නේ, එක්සත් ජනපදයට චෝදනා එල්ල වී ඇත්තේ හුදෙක් දේශීය අඩුපාඩු සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොවන බැවිනි. එය පෘථිවියේ බලවත්ම මිලිටරි ක්රියාකාරීන්ගෙන් එකක් වන අතර, මැදපෙරදිග සහ ඉන් ඔබ්බට අසංඛ්යාත ජීවිත ගණනක් බිලිගත් යුද්ධ, දේශපාලන මැදිහත්වීම්, ආක්රමණ, ඩ්රෝන මෙහෙයුම්, පාලන තන්ත්රයන් වෙනස් කිරීමේ මෙහෙයුම් සහ මිලිටරි ක්රියාමාර්ග සඳහා දශක ගණනාවක් තිස්සේ සම්බන්ධ වී ඇත. රටක් ලෝක කුසලානයකට සත්කාරකත්වය සැපයීමට සුදුසු දැයි තීරණය කිරීම සඳහා විදේශ ප්රතිපත්තිය සහ මානව හිමිකම් අදාළ නිර්ණායක වේ නම්, නිසැකවම එක්සත් ජනපදය ද අවම වශයෙන් කටාර් රාජ්යය මුහුණ දුන් මට්ටමට සමාන හෝ පරීක්ෂාවකට ලක් කළ යුතුය.මෑතකදී, තරඟාවලියට සම්බන්ධ සහභාගිවන්නන්ට අදාළ වීසා ගැටළු, ආගමණ සංකීර්ණතා (immigration complications) සහ විවිධ සිදුවීම් පිළිබඳව දැනටමත් වාර්තා වී ඇත. ඉන් එක් සිදුවීමක් වන්නේ සෝමාලියානු විනිසුරු ඕමාර් අබ්දුල්කාදිර් ආර්තාන් (Omar Abdulkadir Artan) සම්බන්ධයෙනි. ෆීෆා (FIFA) විසින් ඔහුව ලෝක කුසලානය සඳහා තෝරා ගන්නා ලද අතර, ඔහු මෙම තරඟාවලියේ විනිසුරුවරයෙකු ලෙස කටයුතු කරන පළමු සෝමාලියානු ජාතිකයා බවට පත්වීමට නියමිතව සිටියේය. එහෙත්, වාර්තා වන අන්දමට වලංගු සංචාරක ලියකියවිලි ඔහු සතුව තිබියදීත්, ඔහුට එක්සත් ජනපදයට ඇතුළුවීම ප්රතික්ෂේප කර ඇති අතර තරඟාවලියට සහභාගී වීමට නොහැකි වී ඇත. ෆීෆා විසින් පත් කරන ලද විනිසුරුවරයෙකුට ලෝක කුසලාන තරඟාවලියක් අතරතුර ගල්ෆ් කලාපීය රටක් විසින් තම රටට ඇතුළුවීම වළක්වනු ලැබුවේ නම් කුමක් සිදුවිය හැකිදැයි මොහොතකට සිතා බලන්න. එසේ වූවා නම් මාධ්ය තුළ කෙසේ ප්රවෘත්ති සිරස්තල මැවෙනු ඇත්දැයි නිරායාසයෙන්ම සිතාගත හැකිය.
ද්විත්ව ප්රමිතිය: බටහිරට එක් නීතියක්, අනෙක් රටවලට තවත් නීතියක්
ඉරාන නිලධාරීන් මුහුණ දෙන දුෂ්කරතා සහ පොදුවේ සංචාරක සීමාවන් පිළිබඳව මතු වී ඇති ගැටළු සම්බන්ධයෙන්ද වාර්තා වී ඇත. වාර්තා වන අන්දමට, සෙනගල් සහ උස්බෙකිස්තානය වැනි රටවල කණ්ඩායම් අසාමාන්ය ලෙස දැඩි සෝදිසි කිරීම් සහ ආරක්ෂක ක්රියා පටිපාටිවලට මුහුණ දී ඇත. නැවතත්, අප්රිකානු සහ ආසියානු කණ්ඩායම් දෝහා වෙත පැමිණි පසු මෙවැනි අසාමාන්ය, නින්දා සහගත සෝදිසි කිරීම් සහ ආක්රමණශීලී ආරක්ෂක පරීක්ෂාවන්ට ලක් වූයේ නම් ඇතිවිය හැකි ප්රතිචාරය මොහොතකට සිතා බලන්න. මාධ්යවේදීන් එය කිසිවක් සිදු නොවූවා සේ නොසලකා හරිනු ඇත්ද? නැතහොත් එය කටාර් රාජ්යය මෙම තරඟාවලියට සත්කාරකත්වය දැක්වීමට නුසුදුසු බවට සාක්ෂියක් ලෙස භාවිතා කරන තවත් ප්රධාන ජාත්යන්තර ආන්දෝලනයක් බවට පත්වනු ඇත්ද?පිළිතුර කුමක්දැයි අප කවුරුත් දනිමු. මෙහි ඇති වඩාත් ගැඹුරු ගැටලුව වන්නේ, බටහිර රටවල් විනිශ්චය කරන ප්රමිතීන්ගෙන්ම කටාර් රාජ්යය කිසිදා විනිශ්චය නොකිරීමයි. බටහිර නොවන රටක් ගෝලීය ඉසව්වකට සත්කාරකත්වය සපයන විට, එහි ඇති සෑම අඩුපාඩුවක්ම යම් ගැඹුරු සදාචාරාත්මක අසාර්ථකත්වයක සාක්ෂියක් බවට පත්වේ. නමුත් සත්කාරකයා බටහිර බලවතෙකු වූ විට, මෙම ප්රමිතීන් හදිසියේම නම්යශීලී වේ. ගැටළු, නිලධාරිවාදී අත්වැරදීම් සහ අවාසනාවන්ත වරදවා වටහාගැනීම් බවට පත්වේ. වසර කිහිපයකට පෙර ප්රතිපත්තිමය කරුණු ලෙස සැලකූ ගැටළු කෙසේ හෝ ප්රායෝගික අවශ්යතාවයන් බවට පත්වේ.
විශ්වීය ප්රතිපත්තියක් ද, නැතහොත් ද්විත්ව ප්රමිතියක් ද?
මෙහි ඇති උත්ප්රාසය නම්, කටාර් රාජ්යය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නන්ට තම අඩුපාඩු වසාගැනීම සඳහා වෙනත් දේ ගෙනහැර දක්වමින් තර්ක කරනවා යැයි (whataboutism) චෝදනා කළ බොහෝ දෙනෙක් දැන් ඇත්ත වශයෙන්ම එම දෙයම කරමින් සිටීමයි. ඔවුන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ තරයේ කියා සිටියේ ක්රීඩාව දේශපාලනයෙන් වෙන් කළ නොහැකි බවයි. ලෝක කුසලාන සත්කාරකයෙකුගේ ලෝක වේදිකාවේ හැසිරීම වැදගත් වන බව ඔවුන් අවධාරණය කළහ. පාපන්දු ක්රීඩාව ඊට සම්බන්ධ වූ පමණින් සදාචාරාත්මක ප්රශ්න නොසලකා හැරිය නොහැකි බව ද ඔවුහු තරයේ කියා සිටියහ. එහෙත් දැන් සත්කාරකයා එක්සත් ජනපදය වී ඇති බැවින්, එම ප්රතිපත්තිම නිහඬවම පසෙකට දමා ඇති බවක් පෙනෙන්නට තිබේ.යථාර්ථය සරලය. එක්කෝ අප සැමටම එකම ප්රමිතියක් අදාළ කළ යුතුය, නැතහොත් එසේ නොකළ යුතුය. ලෝක කුසලාන සත්කාරකයෙකු ඇගයීමේදී මානව හිමිකම්, විදේශ ප්රතිපත්ති, සංක්රමණික භාවිතයන් සහ රාජ්ය හැසිරීම වැදගත් වේ, නැතහොත් ඒවා වැදගත් නොවේ. බුද්ධිමය වශයෙන් අවංක නොවන ක්රියාව වන්නේ, වසර ගණනාවක් තිස්සේ එම පදනම් මත කටාර් රාජ්යයට පහර දී, පසුව තරඟාවලිය එක්සත් ජනපදයට ගිය පසු හදිසියේම මුළු සාකච්ඡාව කෙරෙහිම ඇති උනන්දුව නැති කර ගැනීමයි.
මෙම විවාදවලට බොහෝ දෙනෙකු ගෙන එන පූර්ව නිගමනයන්, අන් කවරකටත් වඩා කටාර්හි සිදු වූ දෙයින් නිරාවරණය විය. ධනවත් අරාබි මුස්ලිම් රටක් තරඟාවලිය ආරම්භ වීමටත් පෙරම වැරදිකරු ලෙස උපකල්පනය කරන ලදී. එය වැරදි බව ඔප්පු වී ඇති නමුත්, කටාර් රාජ්යය සම්බන්ධයෙන් නිර්දය පරීක්ෂාවක් ඉල්ලා සිටි එම පුද්ගලයින්ම දැන් බටහිර සුපිරි බලවතෙකු පරීක්ෂා කිරීම කෙරෙහි දක්වන්නේ ඉතා අඩු උනන්දුවක් බව පෙනේ. එයින් විශ්වීය ප්රතිපත්ති සඳහා වූ කැපවීමක් පෙන්නුම් නොකරයි. එයින් යෝජනා කරන්නේ ද්විත්ව ප්රමිතීන් සඳහා වූ කැපවීමකි.
